Begroting 2020

Bestuurlijke hoofdlijnen

Inleiding

Inleiding

Samen de schouders onder een gezond gemeentelijk huishoudboekje

In de begroting voor 2019 schreven we dat het over het geheel genomen goed gaat met de gemeente ’s-Hertogenbosch. Een jaar later kunnen we zeggen dat dat nog steeds het geval is. ’s-Hertogenbosch staat steeds meer bekend als dé datastad van Nederland. En als Cultuurstad van het Zuiden. Het gaat economisch bovendien goed. Meer mensen zijn aan het werk. Maar we schreven vorig jaar ook dat klinkende cijfers geen garanties bieden. Nu, slechts een jaar verder, is het toekomstbeeld van onze financiën tegen alle verwachtingen in ingrijpend veranderd. Dit is een direct gevolg van een optelsom van externe factoren en onzekerheden waarmee alle Nederlandse gemeenten worden geconfronteerd.

De veranderde situatie maakt dat we midden in een periode van economisch hoogtij indringend met elkaar in gesprek moeten gaan over de toekomst. En de wezenlijke keuzes die nodig zijn om ons gemeentelijk huishoudboekje ook op de lange termijn gezond te houden. Ons vertrekpunt is relatief gunstig door het gevoerde beleid van de afgelopen jaren, ook op financieel gebied. Dit maakt dat we, met de donkere wolken in het vooruitzicht, nog geen overhaaste keuzes hoeven te maken. En met elkaar in alle zorgvuldigheid de stappen kunnen zetten die nodig zijn. Voor het komend jaar presenteren we u nog een sluitende begroting. Hierin hebben wij onze voornemens en de door uw raad geuite wensen tijdens de behandeling van de Voorjaarsnota kunnen verwerken. Na 2020 ziet het plaatje er echter minder gunstig uit. Samen met uw raad willen we toewerken naar een taakstelling om de meerjarenbegroting sluitend te maken.

De huidige economische voorspoed van Nederland vertaalt zich vreemd genoeg niet in de portemonnee van gemeenten. Het gemeentefonds is direct gelinkt aan de Rijksbegroting. De onderbesteding van het Rijk resulteert echter in forse negatieve bijstellingen van het gemeentefonds. Maar dit is zeker niet de enige oorzaak van het inmiddels minder gunstige financiële beeld. Zo werkt een aantal bezuinigingsmaatregelen van het Rijk uit de crisistijd nog door, zoals de opschalingskorting en de koppeling van het BTW-compensatiefonds aan het gemeentefonds. Ook wordt de houdbaarheid van de zorgfinanciering waarvoor we als gemeente verantwoordelijk zijn, een steeds dringender opgave. Daar bovenop komen nog andere knelpunten en risico’s. In het bijzonder gaat het om de invoering van Omgevingswet en op termijn (2024) de wegvallende rentebaten van onze Essent uitzettingen.

De ontwikkeling van onze gemeentelijke financiën ten tijde van economisch hoogtij is ook zorgelijk gezien andere grote onzekerheden die er zijn. En die hun doorwerking kunnen hebben in de komende jaren. Nu, terwijl de zon schijnt, zou juist het moment moeten zijn om het dak te repareren. Om zo eventuele negatieve effecten van allerlei ontwikkelingen op de economische ontwikkeling zoveel als mogelijk op te kunnen vangen. De naderende Brexit, de (dreigende) handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China, de financiële onzekerheden in Italië en de spanningen in het Midden-Oosten zijn risicovol voor de nationale economie. De mogelijke gevolgen hiervan zullen ook lokaal gevoeld worden. Naast deze internationale ontwikkelingen zijn er tevens landelijk nog onzekerheden die van invloed kunnen zijn op onze gemeentefinanciën. De uitspraak van de Raad van State over de stikstofregels heeft bijvoorbeeld nog onvoorspelbare financiële effecten op een groot aantal bouwprojecten en –plannen in Nederland.

Samen met andere gemeenten, in onder meer BrabantStad, G40 en VNG verband, dringen we er bij het Rijk op aan de ogen niet te sluiten voor de situatie waarin wij ons bevinden. Ook in het licht van het feit dat de uitgaven van het Rijk aan gemeenten sinds de decentralisaties in 1996 verhoudingsgewijs nagenoeg gelijk zijn gebleven. Dit terwijl volgens de Raad voor het Openbaar Bestuur het aantal gemeentelijke taken sindsdien alleen maar is toegenomen. En we staan ook de komende jaren nog voor grote uitdagingen. Bijvoorbeeld waar het gaat om de klimaatdoelstellingen, de opgaven op de woningmarkt, de mobiliteitsvraagstukken en de energietransitie. Hierbij hebben we het Rijk hard nodig, net als de regio, provincie en Europese Unie. Niet alleen in financieel opzicht. Ook om samen aan oplossingen te werken.

Als gemeente ’s-Hertogenbosch voeren we al jarenlang een solide en houdbaar financieel beleid. We zetten die traditie graag voort. Dat maakt dat we de uitkomst van onze lobby richting het Rijk niet af kunnen en willen wachten. We hebben een gezamenlijke verantwoordelijkheid waar het gaat om de financiële gezondheid van onze gemeente. We zullen wezenlijke keuzes voorbereiden voor de (financiële) toekomst van ‘s-Hertogenbosch.

Dat laat onverlet dat we natuurlijk alles op alles zetten om de ambities uit het bestuursakkoord te realiseren. Onder meer op gebied van economie en arbeidsmarkt, talentontwikkeling, sociale kwaliteit, gezondheid, cultuur, energie en klimaatadaptatie, verkeer en mobiliteit en wonen.

’s-Hertogenbosch heeft een stevig fundament in haar rijke geschiedenis. Zo is het in 2029 400 jaar geleden dat het beleg van onze stad een keerpunt was in de 80-jarige Oorlog. En in 2035 bestaat ‘s-Hertogenbosch 850 jaar. Samen met uw raad willen we ervoor zorgen dat onze gemeente er dan in alle opzichten ook goed voorstaat. Daarvoor moeten we met elkaar diepgaand in gesprek, en met anderen. Gezamenlijk moeten we antwoord geven op wezenlijke vragen die mede bepalen hoe ’s-Hertogenbosch er in 2029 en 2035 uit kan zien. En beginnen we in het najaar van 2019 met het traject ’s-Hertogenbosch Centraal. Deze toekomstagenda helpt ons om met een andere blik te kijken. En geeft kleur aan onze ambities voor de toekomst. We hebben vertrouwen dat we er zo gezamenlijk voor kunnen zorgen dat we in 2029 en 2035 op een gepaste manier feest kunnen vieren. En stil kunnen staan bij deze bijzondere historische gebeurtenissen die van grote betekenis zijn geweest voor de stad.

ga terug